اصطلاحاً در بازار انواع سنگ های ساختمانی ایران مرمریت و مرمر را گاهی بهجای هم بهکار میبرند، ولی از نظر علمی این دو سنگ کاملا متفاوت هستند و اساسا در دو دسته بندی جدا قرار می گیرند. همان طور که گفتیم جنس سنگ مرمریت از آهک است که فشرده و متراکم شده است. بنابرین با توجه به شیوه ی تشکیل آن در دسته ی سنگ های رسوبی قرار می گیرد.
اما سنگ مرمر در دسته ی سنگ های دگرگونی است. وقتی که یک عنصر سازنده به نام آراگونیت تحت فشار و دمای بالا تغییر خاصیت می دهد و دگرگون می شود، سنگ مرمر تشکیل می شود.
مزایای سنگ های مرمریت
1. زیبایی و تنوع ظاهری بالا
سنگ مرمریت دارای رگهها و طرحهای طبیعی بسیار متنوع است که باعث میشود هر قطعه سنگ ظاهر منحصربهفردی داشته باشد. این سنگ در رنگهای مختلف مانند کرم، سفید، مشکی، طوسی، قهوهای و حتی سبز یافت میشود.
این تنوع باعث میشود معماران بتوانند آن را با سبکهای مختلف طراحی داخلی (مدرن، کلاسیک و لوکس) هماهنگ کنند. به همین دلیل استفاده از مرمریت در لابی ساختمانها، هتلها و فضاهای لوکس بسیار محبوب است.
2. قابلیت سابپذیری و ایجاد سطح براق
سنگ مرمریت قابلیت سابپذیری بسیار خوبی دارد؛ یعنی میتوان سطح آن را با دستگاههای مخصوص صیقل داد تا کاملاً صاف و براق شود.
این براق بودن باعث میشود نور را بهتر بازتاب دهد، فضا روشنتر و بزرگتر به نظر برسد و ظاهر سنگ بسیار شیک و لوکس شود
به همین دلیل از این سنگ برای کف سالنها و فضاهای داخلی زیاد استفاده میشود.
3. مقاومت مناسب در برابر فشار
سنگ مرمریت دارای مقاومت فشاری نسبتاً بالایی است. به همین دلیل میتواند وزن و فشار ناشی از رفتوآمد افراد را در کف ساختمان تحمل کند.
به همین علت در مکانهایی مانند کف واحدهای مسکونی، راهروها و راهپلهها استفاده از آن رایج است. البته نسبت به برخی سنگها مثل گرانیت مقاومت کمتری دارد، اما برای کاربردهای داخلی کاملاً مناسب است.
4. برشپذیری و فرآوری آسان
سنگ مرمریت نسبت به بسیاری از سنگهای ساختمانی راحتتر برش داده میشود و فرآوری آن سادهتر و کم هزینه تر است.
این ویژگی چند مزیت ایجاد میکند:
- امکان تولید در ابعاد مختلف
- اجرای آسانتر در پروژههای ساختمانی
- هزینه فرآوری کمتر نسبت به برخی سنگها
به همین دلیل در بازار سنگ، یکی از گزینههای اقتصادی و در دسترس محسوب میشود.
5. انتقال حرارت مناسب
سنگ مرمریت هدایت حرارتی خوبی دارد. این ویژگی باعث میشود برای سیستمهای گرمایش از کف گزینه مناسبی باشد، زیرا گرما را به خوبی از خود عبور میدهد و به سطح منتقل میکند.
6. تنوع قیمت و دسترسی بالا
انواع سنگ مرمریت در معادن مختلف ایران استخراج میشود (مثل دهبید، هرسین، خوی، لاشتر و …).
به همین دلیل:
- تنوع قیمت زیادی دارد
- از مدلهای اقتصادی تا لوکس در بازار موجود است
- به راحتی در بازار مصالح ساختمانی پیدا میشود
این موضوع باعث شده در بسیاری از پروژههای ساختمانی مورد استفاده قرار بگیرد.
معایب سنگ های مرمریت
سنگ مرمریت در کنار زیبایی و کاربرد زیاد، معایبی هم دارد که دانستن آنها برای انتخاب درست سنگ ساختمان بسیار مهم است. در ادامه، مهمترین معایب سنگ های مرمریت را کامل و روشن بررسی می کنیم:
1. مقاومت پایینتر در برابر رطوبت و آب
یکی از مهمترین ضعفهای این سنگ این است که نسبت به بعضی سنگهای دیگر تخلخل بیشتری دارد؛ یعنی در ساختار آن منافذ ریزی وجود دارد که میتوانند آب و رطوبت را جذب کنند.این ویژگی باعث میشود اگر سنگ در محیطهای خیلی مرطوب یا در تماس مداوم با آب قرار بگیرد، به مرور دچار مشکلاتی مثل تغییر رنگ، لک شدن، کاهش دوام و شورهزدگی در بعضی شرایط شود.
به همین دلیل سنگ های مرمریت معمولاً برای فضاهایی مثل سرویس بهداشتیهای بسیار مرطوب، حمام، نمای بیرونی ساختمان در مناطق پرباران و محیطهای صنعتی مرطوبانتخاب ایدهآلی نیست، مگر اینکه از نوع باکیفیت و با پوشش محافظ مناسب استفاده شود.
2. حساسیت سنگ مرمریت به مواد اسیدی
مرمریت در برابر مواد اسیدی حساس است. موادی مثل آبلیمو، سرکه، جرم گیرها، شویندههای اسیدی و بعضی پاککنندههای قوی میتوانند سطح آن را خراب کنند. دلیل این موضوع این است که بخش زیادی از این سنگ ها از ترکیبات آهکی تشکیل شده و اسید با این ترکیبات واکنش میدهد. نتیجه این واکنش ممکن است به صورت موارد زیر دیده شود:
- کدر شدن سطح براق سنگ
- ایجاد لکههای مات
- از بین رفتن صیقل سنگ
- خوردگی سطحی
به همین علت برای نظافت مرمریت باید از شویندههای ملایم و مخصوص سنگ استفاده شود.
3. مقاومت کمتر در برابر سایش نسبت به برخی سنگها
مرمریت اگرچه برای فضاهای داخلی مناسب است، اما از نظر مقاومت سایشی معمولاً از سنگهایی مثل گرانیت ضعیفتر است. این موضوع یعنی در مکانهایی که رفتوآمد خیلی زیاد است یا سطح مدام در معرض تماس و اصطکاک قرار دارد، ممکن است با گذشت زمان دچار یکی از مشکلات زیر شود:
- خط و خش روی آن بیفتد
- سطح براقش کم شود
- گوشهها و لبهها آسیب ببینند
- ظاهر اولیهاش افت کند
برای همین در فضاهای پرتردد عمومی مثل، مراکز خرید، ایستگاههای مترو و محوطههای تجاری شلوغ شاید استفاده از گزینههای مقاومتر بهتر باشند.
4. نامناسب بودن برای فضای بیرونی در بسیاری از موارد
مرمریت معمولاً برای فضاهای داخلی مناسبتر است تا فضاهای بیرونی. دلیل این موضوع این است که در برابر عوامل محیطی مانند نور شدید خورشید، باران، یخ زدگی، تغییرات شدید دما و آلودگی هوا ممکن است دوام و ظاهر آن تحت تأثیر قرار بگیرد.
اگر از سنگ های مرمریت در نمای خارجی ساختمان استفاده شود، ممکن است این مشکلات برای شنا رخ دهند:
- افت کیفیت سطح سنگ
- کدر شدن
- کاهش استحکام در بلندمدت
- ترکهای ریز در بعضی شرایط آبوهوایی
به همین دلیل برای نمای بیرونی معمولاً سنگهایی انتخاب میشوند که مقاومت جوی بالاتری داشته باشند.
5. احتمال ایجاد لکه و تغییر رنگ
مرمریت به دلیل ساختار نسبتاً متخلخل و نیز رنگهای روشن و براق خود، ممکن است در برابر برخی مواد زودتر لک شود.برای مثال ریختن چای، قهوه یا روغن، نفوذ گرد و غبار در بافت سنگ و ماندن طولانیمدت آلودگی روی سطح میتواند باعث ایجاد لکه شود، مخصوصاً اگر سطح سنگ بهخوبی آببندی و نگهداری نشده باشد.
همچنین بعضی از مرمریتها در طول زمان، بسته به شرایط محیطی و نوع نگهداری، ممکن است کمی تغییر رنگ دهند یا جلای اولیه خود را از دست بدهند.
6. نیاز به نگهداری و مراقبت بیشتر
سنگ مرمریت برای اینکه ظاهر زیبا و براق خود را حفظ کند، به مراقبت منظم نیاز دارد. این مراقبتها شامل مواردی مثل تمیز کردن با شوینده مناسب، جلوگیری از تماس با اسید، خشک نگه داشتن سطح تا حد ممکن، استفاده از پوششهای محافظ و ساب مجدد در صورت کدر شدن است.
این یعنی نسبت به بعضی مصالح دیگر، نگهداری آن کمی حساستر و پرهزینهتر است. اگر رسیدگی مناسب انجام نشود، زیبایی اولیه سنگ به مرور کاهش پیدا میکند.
7. شکنندگی نسبی در برابر ضربه
سنگ مرمریت در برابر ضربههای شدید یا برخورد اجسام سنگین ممکن است ترک بخورد یا لبپر شود، بهخصوص در لبهها و پلهها. مثلاً اگر جسم سخت و سنگینی روی آن بیفتد، احتمال آسیب وجود دارد. این مسئله در زمان حملونقل، نصب و استفاده در لبهها و کنجها بیشتر اهمیت پیدا میکند. البته این مشکل در همه سنگها تا حدی وجود دارد، اما در مرمریت باید دقت بیشتری در نصب و بهرهبرداری داشت.
8. کاهش جلای سطح در طول زمان
یکی از دلایل محبوبیت این ستگ، سطح صیقلی و براق آن است. اما این جلا دائمی نیست و در اثر رفتوآمد زیاد، استفاده از شوینده نامناسب، ساییدگی مداوم و تماس با گرد و غبار و آلودگی ممکن است به مرور کمتر شود.
در نتیجه، سنگی که در ابتدا بسیار شفاف و لوکس بوده، ممکن است بعد از چند سال کمی ماتتر به نظر برسد و برای بازگرداندن زیبایی اولیه نیاز به سابزنی مجدد داشته باشد.
